Livraria Lello en Harry Potter

Wat J.K. Rowling in Porto werkelijk deed

Joanne Rowling verhuisde in 1991 naar Porto om Engels te geven aan de taalschool Encounter, trouwde in 1992 met de Portugese journalist Jorge Arantes, kreeg in 1993 haar dochter Jessica en vertrok aan het eind van dat jaar naar Edinburgh. De eerste hoofdstukken van Harry Potter en de Steen der Wijzen schreef ze in die twee jaar, een groot deel in het Majestic Café aan de Rua de Santa Catarina. De school lag op korte loopafstand van Livraria Lello; de universiteitsstudenten die in de straten rond de boekwinkel nog altijd zwarte capes en togas dragen, worden meestal genoemd als de bron van het Zweinstein-uniform.

Wat ze zelf heeft gezegd, is minder romantisch. In 2020 schreef Rowling op sociale media dat ze Livraria Lello nooit had bezocht toen ze in Porto woonde en dat de boekwinkel Zweinstein niet had geïnspireerd; de boekwinkel Flourish and Blotts uit de romans komt volgens haar van nergens in het bijzonder. De winkel zelf claimt in zijn eigen materiaal geen directe link meer, hoewel de associatie zo sterk is dat de rij daar niets van heeft gemerkt.

Waarom het verband toch bleef hangen

Sta onderaan de trap en de reden is meteen duidelijk. De rode, gevorkte trap die oprijst, zich splitst en weer samenkomt onder een glas-in-loodkoepel doet denken aan de bewegende trappen van Zweinstein; de gesneden houten galerijen, de bustes van Portugese schrijvers en de boekenkasten tot aan het plafond lijken op de set van een film die in werkelijkheid elders is opgenomen. Voeg daar de capes buiten en het Majestic Café twee straten verderop aan toe, en het verhaal schrijft zichzelf. Gidsen begonnen het in de jaren 2000 te vertellen, de Harry Potter-films maakten de vergelijking zichtbaar, en in 2015 zat de boekwinkel zo vol bezoekers die niets kochten dat er een toegangsvoucher werd ingevoerd.

• De rode trap, vaak de Zweinstein-trap genoemd, stamt uit het gebouw van 1906 van Xavier Esteves
• De glas-in-loodkoepel draagt het motto Decus in Labore, «waardigheid in arbeid»
• De zwarte capes zijn het traje académico van de Universiteit van Porto, tot op de dag van vandaag gedragen
• Het Majestic Café, waar Rowling schreef, ligt tien minuten lopen aan de Rua de Santa Catarina

Waar Harry Potter-fans binnen naar zoeken

De trap is de foto die iedereen wil, en daarom beperkt de winkel het aantal bezoekers per tijdslot en is het eerste slot van de dag het enige met een vrij uitzicht. De rails en het wagentje waarmee boeken vroeger over de vloer werden vervoerd zijn nog origineel; het plafond dat op gesneden hout lijkt, is beschilderd gips, een truc uit de decoratie van 1906. Op de bovenverdieping is het glas-in-lood het dichtstbij, en de winkel heeft er een wand met Harry Potter-edities in een tiental talen, waar de meeste vouchers worden besteed. Er is geen Harry Potter-tentoonstelling en geen filmrekwisiet; het is een werkende boekwinkel die toevallig op een filmset lijkt.

Het ticket geeft toegang tot alles. Elk ticket is een voucher voor een boek, dus een Harry Potter-editie die je binnen koopt, kost de prijs van het boek min de voucher. Openingstijden, de vouchervoorwaarden en de rustige uren van de dag staan op de pagina met openingstijden; de rest van het gebouw, verdieping voor verdieping, staat op de pagina wat te zien.

Buiten de boekwinkel: het Porto van de boeken

Een Harry Potter-wandeling door Porto kost een middag. Het Majestic Café aan de Rua de Santa Catarina ziet er nog uit zoals in 1921. De Fonte dos Leões bij het rectoraat van de universiteit, waar de studenten in hun capes samenkomen, ligt vijf minuten bergop van de boekwinkel. Het station São Bento, met zijn 20.000 azulejo-tegels, ligt vijf minuten lopen de andere kant op. Voor niets daarvan heb je een ticket nodig; alleen voor de boekwinkel, en die boek je het best voor het eerste tijdslot.

Veelgestelde vragen

Meer over Livraria Lello